Lezers aan de macht

Πάντα ῥεῖ (panta rhei) oftewel “alles stroomt”. Alles verandert, net zoals de stroom van een rivier. Je kan dus nooit twee keer in exact dezelfde rivier stappen. Die gedachte wordt toegeschreven aan de presocratische filosoof Heraclitus, maar is tot op vandaag nog steeds heel toepasselijk. Misschien zelfs nog meer toepasselijk dan ooit tevoren, want dankzij de digitalisering verandert alles nog eens zo snel. Zo ook de nieuwsredacties en media zelf. Dat heeft voordelen, maar ook heel wat nadelen, zo leerde Wim De Preter ons tijdens zijn gastlezing.

Gevolgen van digitalisering

Wim De Preter (2016) leerde ons tijdens zijn gastcollege dat er tal van gevolgen verbonden zijn aan de digitalisering, sommige positief, andere negatief. Digitalisering heeft bijvoorbeeld gezorgd voor een veel lagere instapdrempel. Iedereen heeft tegenwoordig een smartphone en een laptop en daarmee ben je eigenlijk wel gesteld. Meer heb je niet nodig om aan de slag te gaan. Denk maar aan Facebook Live of andere livevideostreamingapps zoals Periscope. Als iemand toevallig aanwezig is bij een gebeurtenis en zijn smartphone pakt om die live uit te zenden, doet hij ook al aan journalistiek. Burgerjournalistiek dan weliswaar. Zo is er het voorbeeld van Rianne Schuurman, een communicatiemanager bij een ziekenhuis in Groningen, die toevallig  aanwezig was bij een bommelding in een Jumbo winkel. Zij bracht van het hele gebeuren live verslag uit via Periscope (Pleijter, 2015). Of denken we maar aan de wereldberoemde foto van Janis Krums, de man die toevallig getuige was van de noodlanding van een vliegtuig in de Hudson rivier.

1827262
Bron: twitpic.com

Een ander gevolg van de digitalisering is dat er veel meer distributiekanalen zijn en daardoor dan weer veel minder of zelfs geen fysieke barrières meer. Dat zorgt er op zijn beurt weer voor dat het nieuws altijd en overal beschikbaar is. Zeker met de komst van het internet en sociale media kunnen we het nieuws volgen waar en wanneer we willen.

Al deze gevolgen van digitalisering leiden tot één groot probleem: er ontstaat een grenzeloze concurrentie, waar vooral de traditionele media onder lijden. De verspreiding van nieuws wordt veel meer een taak van de online media en niet meer van de geprinte versie (Wim De Preter, 2016).

afbeelding1
Bron: Reuters Digital News Report 2016

Uit een studie van Chyi en Lee uit 2013 bleek al dat 32% van de Amerikaanse deelnemers aan hun enquête de webversie van de lokale krant verkoos boven de printversie. Het digitale nieuwsrapport van het Reuters Institute for the Study of Journalism (2016) maakt duidelijk dat dat aantal zelfs nog vertekend is door de enquêten. Zij hadden in 2012 immers al bijna 75% van de Amerikanen die het nieuws online raadpleegden. Ook zijn de sociale media op een hele korte tijd een zeer belangrijke bron van het nieuws geworden. De cijfers van België zijn eveneens in het rapport terug te vinden: 82% van de Belgen gebruiken online media (waaronder ook sociale media) als bron om het nieuws te raadplegen. In Vlaanderen alleen ligt het gebruik van online media zelfs nog een procentje hoger.

knipsel
Bron: Reuters Digital News Report 2016

En niet alleen in de Verenigde Staten en België zijn de online media een belangrijke nieuwsbron geworden. In bijna alle onderzochte landen in het digitale nieuwsrapport waren de online media de belangrijkste bron van het nieuws. Vaak zelfs met een vrij grote voorsprong op de andere traditionele media. Wel moeten we in het achterhoofd houden dat het Reuters Institute aan deze resultaten gekomen is dankzij een online survey. Niet iedereen heeft makkelijk toegang tot het internet, dus de resultaten zullen wellicht nog wat afwijken van deze resultaten. Toch leggen de onderzoekers de nadruk op de verschuiving naar online media als nieuwsbron die ieder jaar steeds duidelijker naar voor komt in het rapport.

knipsel-2
Bron: Reuters Digital News Report 2016

Op zich is het natuurlijk niet echt een probleem dat mensen het nieuws liever online lezen dan via een papieren kranten. Dat gaat tenslotte maar om een persoonlijke voorkeur. Het grote probleem schuilt in het feit dat mensen niet graag betalen voor het nieuws dat ze online lezen. In België heeft het afgelopen jaar bijvoorbeeld maar 12% betaald voor het digitale nieuws dat ze bekeken hebben. En niet alleen in België is dat een probleem, zo blijkt uit onderstaande grafiek. Dat maakt het voor uitgevers zeer moeilijk om winstgevend te blijven.

knipsel-3
Bron: Reuters Digital News Report 2016

Ook uit het onderzoek van Chyi en Lee (2013) bleek duidelijk dat mensen zelden bereid zijn om te betalen voor digitaal nieuws. 60% van de bevraagden gaf aan dat het zeer onwaarschijnlijk was dat ze zouden betalen voor online nieuws, terwijl slechts 6% het wel heel waarschijnlijk vonden dat ze daarvoor zouden betalen.

Daarnaast verliezen de traditionele media, en vooral de printsector, veel inkomsten van advertenties. De adverteerders hebben immers ook hun zinnen gezet op online media. Hierdoor is er sprake van een digitale deflatie (De Preter, 2016). Er is een immense hoeveelheid aan online reclameruimte bijgekomen, waardoor de tarieven per advertentie lager komen te liggen. Bovendien hebben de online advertenties een veel groter bereik, wat het voor adverteerders aantrekkelijker maakt om in online media te investeren.

Er is dus veel aan het veranderen in het medialandschap. Helaas hebben de Vlaamse kranten nog een lange weg van digitalisering af te leggen. In de tussentijd zal de printverkoop nog blijven afnemen, terwijl de vaste kosten voor de mediabedrijven toch blijven bestaan (De Preter, 2016). De digitalisering is dus een geleidelijke verarming, aldus De Preter. Gelukkig zijn er verschillende manieren om de moeilijke financiële tijden te overleven. Eén daarvan is crowdfunding, die ik in deze blogpost verder ga bespreken.

Crowd-watte?

Op de website van het World of Crowdfunding-platform wordt de term als volgt omschreven:

Crowdfunding is een nieuwe manier om geld bijeen te krijgen voor het realiseren van een bepaald project. Het idee erachter is dat veel particulieren een klein bedrag investeren en dat deze kleine investeringen bij elkaar het project volledig financieren. Het principe van crowdfunding is dus simpel: vele kleintjes maken één groot. (www.worldofcrowdfunding.com)

Toegepast op journalistiek gaat het om een nieuw businessmodel waarin journalisten zich door gewone mensen laten financieren om te rapporteren (Jian & Usher, 2014). Door de grote vermindering in inkomsten voor traditionele media (zoals hierboven al besproken) kunnen er steeds minder journalisten aan de slag gaan. Bovendien krijgen ze ook steeds minder middelen om aan goede verslaggeving te doen (Compton & Benedetti, 2010; Curran, 2011; McChesney & Nichols, 2010; McChesney & Pickard, 2011; Nikitin, 2010). De angst bestaat dat waardevolle journalistieke activiteiten, zoals onderzoeksjournalistiek, verloren gaan. Helaas is die vorm van journalistiek vaak ook erg tijdrovend en duur (Curran, 2011; Hirst, 2011).

Journalisten kunnen zich dus wenden tot crowdfunding om meer geld bijeen te krijgen om aan journalistiek te doen. Daar bestaan verschillende platformen voor. Zo zijn er Indiegogo en Kickstarter (Hunter, 2015), maar ook Spot.us. Dat laatste was een platform dat specifiek gericht was op journalisten en uitgevers. Het werkte als volgt: journalisten konden op de website hun ideeën en projecten pitchen en degenen die de site bezoeken konden vervolgens geld doneren aan de pitches die ze interessant vonden (Aitamurto, 2011). Het project werd in februari 2015 helaas stopgezet (Easton, 2015).

crowdfunding1
Bron: www.technologium.be

Waarom geld doneren?

Crowdfunding is niet zomaar te omvatten in één model (Jian & Shin, 2015). Er bestaan vier verschillende modellen: donatie, beloning-gebaseerde financieren, lening en aandeel (Mollick, 2014). In het donatiemodel krijgen de donoren geen (financiële) vergoeding in ruil voor het geld dat zij betalen. In het beloning-gebaseerde model krijgen de donoren wel iets in de plaats. Dat kan verschillende vormen aannemen, zoals een etentje met de bedenker van het product. Bij het leningmodel verwachten de donoren dat ze het geld dat ze investeren later weer terugkrijgen, met of zonder interest. Het laatste model, het aandeelmodel, voorziet dan weer in een aandeel van de opbrengsten voor de investeerders (Jian & Shin, 2015).

Deze vier modellen brengen telkens andere motivaties met zich mee om in journalistieke projecten te investeren. Sommige mensen willen misschien een beloning krijgen of geld verdienen met het aandeel in de opbrengsten. Bij het donatiemodel is er dus geen rechtstreekse (financiële) vergoeding voor de bijdrage aan het product. Waarom willen mensen dan toch geld doneren?

De voornaamste reden voor de donaties is van altruïstische aard, eerder dan van instrumentele aard. Daarnaast spelen ook sociale motieven een belangrijke rol: mensen willen deel uitmaken van een gemeenschap. Nog uit het onderzoek van Jian en Shin (2015) bleek dat ook het geloof in de vrijheid van meningsuiting belangrijk is voor de donoren. Deze drie motieven komen naar voor in het onderzoek van Aitamurto (2011) en Burtch, Ghose en Wattal (2013).

Wanneer het aankomt op het voorspellen van het meermaals steunen van journalistieke projecten, blijken er twee factoren van belang te zijn (Jian & Shin, 2015): plezier en familie en vrienden. Dat plezier zo’n grote invloed heeft, verbaast Jian en Shin. Mogelijk komt dat doordat crowdfunding voor journalistiek een vrij recent fenomeen is (Ordanini, Miceli, Pizzetti & Parasuraman, 2011). Een andere reden is dat de donoren een gevoel van macht krijgen wanneer ze voor een bepaald verhaal kiezen door geld te doneren (Aitamurto, 2011). De plezierfactor heeft grotendeels invloed op het bedrag dat mensen doneren, terwijl de familie en vrienden het aantal donaties mee beïnvloeden (Jian & Shin, 2015).

Lezers als nieuwe gatekeepers

Zoals in de vorige paragraaf al gezegd, krijgen donoren een gevoel van macht, empowerment, wanneer ze geld doneren voor een verhaal dat zij verkiezen (Aitamurto, 2011). En dat is misschien ook wel zo. Dankzij crowdfunding nemen de investeerders, het publiek in dit geval, de rol van gatekeepers over van de redacties: het publiek kan kiezen over welke gebeurtenissen verslag uitgebracht wordt en over welke niet. Op de website Spot.us, die eerder in deze blog ook al aan bod kwam, ging het zelfs zo ver dat mensen, die een geldelijke bijdrage geleverd hadden, ook als vrijwilliger het artikel konden redigeren, foto’s voor het artikel konden nemen of zelfs onderwerpen voor volgende artikels voorstellen. Deze decentralisatie van de redactionele macht noemt Aitamurto (2010) het Obama-effect.

Toch moet de rol van het publiek niet overschat worden volgens Aitamurto (2011). Vaak maken de investeerders geen gebruik van de mogelijkheden die hen worden aangeboden wanneer ze geld doneren. Bovendien lijkt voor de mensen de handeling van het doneren vaak al belangrijker dan het journalistieke eindproduct. Dat heeft ook te maken met de motieven voor crowdfunding die hierboven al besproken werden. Daarnaast ziet het publiek de journalist meestal als de expert, dus ook degene die het werk moet doen. De lezers en investeerders voelen er dan ook weinig voor om zich te bemoeien met het product.

Voor journalisten blijven steeds aan aantal normen prioritair, namelijk autonomie en objectiviteit. Daarom proberen journalisten afstand te houden van degenen die hun projecten financieel steunen (Hunter, 2015). Ook verkiezen ze om dezelfde reden passieve investeerders, eerder dan actieve investeerders (Schwienbacher & Larralde, 2012). Toch treedt daar een spanning op: journalisten kunnen immers nooit volledig onafhankelijk werken van het publiek dat via crowdfunding hun projecten steunt, want uiteindelijk zijn zij het die kiezen waarover bericht wordt.

Conclusie

Dat de traditionele media het in dit digitale tijdperk moeilijk hebben, is duidelijk. Crowdfunding kan een oplossing zijn voor het probleem en het biedt zeker ook enkele voordelen. Het zorgt er immers voor dat journalisten hun vak kunnen blijven uitoefenen. Journalisten zijn daarnaast niet meer afhankelijk van redacties en adverteerders. Toch zijn het niet een en al positieve gevolgen die de klok slaan. Er ontstaat dankzij crowdfunding immers een nieuwe vorm van afhankelijkheid, ditmaal van kleine investeerders. Kortom, het publiek. Voor journalisten zorgt crowdfunding dus voor een heel moeilijke evenwichtsoefening tussen autonomie en objectiviteit enerzijds, en de financiële steun van het publiek anderzijds. Hunter (2015) haalt terecht aan dat de regels van de journalistiek op dat gebied zullen moeten heruitgevonden worden:

When journalists are entrepreneurs at the same time that they are reporters, ‘we as journalists and journalism educators are going to have to look at new rules for this’ (Interview with Journalist 10, 14 December 2014). Given this, journalism schools, when teaching entrepreneurial journalism on new platforms, such as crowdfunding platforms, should incorporate ethical issues pertaining to conflict of interest into the curriculum. (Hunter, 2015, p. 184)

Bibliografie

Aitamurto, T. (2010, 18 maart). The Obama-Effect in Journalism: Decentralized Editorial Power. The Huffington Post. Geraadpleegd via http://www.huffingtonpost.com/

Aitamurto, T. (2011). The impact of crowdfunding on journalism. Journalism Practice, 5(4), 429-445. doi: 10.1080/17512786.2010.551018

Burtch, G., Ghose, A., & Wattal, S. (2013). An empirical examination of the antecedents and consequences of contribution patterns in crowd-funded markets. Information Systems Research, 24 (3), 499–519. doi: 10.1287/isre.1120.0468

Chyi, H. I., & Lee, A. M. (2013). Online news consumption: A structural model linking preference, use, and paying intent. Digital journalism, 1 (2), 194-211. doi: 10.1080/21670811.2012.753299

Compton, J.R., & Benedetti, P. (2010). Labour, new media and the institutional restructuring of journalism. Journalism Studies, 11(4), 487–499. Geraadpleegd via researchgate.net

Curran, J. (2011). Media and Democracy. London: Routledge.

De Preter, W. (2016). Digitalisering en journalistiek [PowerPoint-presentatie]

Easten, J. (2015, 11 februari). Spot.us is going away, but its legacy inspires new chapters of crowdfunding playbook. Public Insight Network. Geraadpleegd via https://www.publicinsightnetwork.org

Hirst, M. (2011). News 2.0. Crows Nest, NSW. Australia: Allen & Unwin

Hunter, A. (2015). Crowdfunding independent and freelance journalism: Negociating journalistic norms of autonomy and objectivity. New Media and Society, 17 (2), 272-288. doi: 10.1177/1461444814558915

Jian, L. & Shin, J. (2015). Motivations Behind Donors’ Contributions to Crowdfunded Journalism. Mass Communication and Society, 18 (2), 165-185. doi: 10.1080/15205436.2014.911328

Jian, L., & Usher, N. (2014). Crowd-funded journalism. Journal of Computer-Mediated Communication, 19, 155-170.

McChesney, R., & Nichols, J. (2010). The Death and Life of American Journalism. New York: National Books.

McChesney, R., & Pickard, V. (2011). Will the Last Reporter Please Turn Out the Lights. New York: New Press.

Mollick, E. (2014). The dynamics of crowdfunding: An exploratory study. Journal of Business Venturing, 29 (1), 1–16.

Newman, N., Fletcher, R., Levy, D. A. L., & Nielsen, R. K. (2016). Reuters Institute Digital News Report 2016. Geraadpleegd via http://www.digitalnewsreport.org/

Nikitin, V. (2010, 5 augustus). Journalism jobs harder to find. Pew Research Centre. Geraadpleegd via http://www.pewresearch.org

Ordanini, A., Miceli, L., Pizzetti, M., & Parasuraman, A. (2011). Crowdfunding: Transforming customers into investors through innovative service platforms. Journal of Service Management, 22 (4), 443–470. doi: 10.1108/09564231111155079

Pleijter, A. (2015, 8 juni). De burger als verslaggever en hoe journalisten daar op reageren. De toekomst van de journalistiek. Geraadpleegd via http://www.toekomstvandejournalistiek.nl/

Schwienbacher, A., & Larralde, B. (2012). Crowdfunding of small entrepreneurial ventures. In: Cumming, D. (ed.) The Oxford Handbook of Entrepreneurial Finance. New York: Oxford University Press, pp. 369–391.

Uitgelichte afbeelding: https://techcrunch.com

Advertenties

Een gedachte over “Lezers aan de macht

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s